Қабірді зиярат ету - бұл жай ғана салт немесе мәдени дәстүр емес. Исламда бұл маңызды ғибадат, онда қайтыс болғандармен рухани байланыс, мәңгілік өмір туралы еске салу және біз жоғалтқандарға мейірімділік үйлеседі.
Бұл туралы ислам діні не дейді?
Мұсылман зиратқа барғанда марқұмдарға құрмет көрсетіп, оларға дұға оқып, мәңгілікті есіне салады. Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с):
"Қабірлерге зиярат етіңіздер, өйткені олар өлімді еске салады."
(Хадисті Муслим риуаят еткен, № 976)
Сонымен қатар Алла Тағала Құранда иман келтіргендердің, оның ішінде дүниеден өтіп кеткендердің де аруағына дұға етуді бұйырған:
"Өзіңнің және мүмін ерлер мен мүмін әйелдердің күнәлары үшін кешірім сұра."
(Мұхаммед сүресі, 19-аят)
Зиярат кезінде Құран Кәрімнің кейбір аяттарын оқу әдетке айналған. Бұл аяттардың астарында үлкен мағына, мейірім мен үміт бар және бұл дүниеден өткендерге Алладан кешірім мен жеңілдік сұрау деген шынайы ниетпен оқылады.
Зиратқа кіргенде не оқу керек?
Зиратқа кірмес бұрын қабір тұрғындарымен амандасу керек. Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с) бізге былай деп айтуды үйреткен:
"Ассалаумағалейкум, бұл мекеннің тұрғындары мүміндер мен мұсылмандар. Біз, Алла қаласа, сендерге ілесеміз. Сіздер үшін Алладан кешірім сұраймыз."
Бұл дұғада кішіпейілділік, құрмет және әрқайсымыздың бір күні Раббымызға оралатынымызды еске салу көрініс тапқан.
Оқуға ұсынылатын аяттар:
1. "Фатиха" сүресі
• Бұл - "уммуль-Құран" - Құранның анасы деп аталатын ең басты сүре.
• Аллаға мадақ айту, Оның мейірімін мойындау, тура жолды сұрау.
• Ғалымдардың (имам Ән-Науауи, Ибн Касир) пікірінше, оны дұға ретінде, оның ішінде марқұмға пайда тигізу ниетімен де оқуға болады.
2. Аят әл-Курси (Бақара сүресі, 255)
• Құрандағы ең құдіретті аят болып саналады.
• Хадисте әрбір намаздан кейін оны оқыған адам келесі намазға дейін Аллаһтың қорғауында болады делінген. (Табараниден)
• Қабір басында осы аятты оқу - марқұмның рухына пана, нұр тілеу.
3. Әл-Хашр сүресінің 22-24-аяттары
"Ол - Алла, одан басқа тәңір жоқ..."
• Оларда Алланың есімдері мен сипаттары - Әл-Рахман, Әл-Ғаффар, Әл-Нұр келтірілген.
• Хадистерде Алла Тағаланың есімдерін атау береке әкеледі, ал дұғада қабыл болуды жақындатады.
4. Ықылас сүресі, Фәлақ сүресі, Нәс сүресі
• Бұл үш сүре "Әл-Му'аввизат" - қорғаушы сүрелер деп аталады.
• Пайғамбарымыз (саллаллаһу аләйһи уә сәлләм) оларды ұйықтар алдында және қиыншылықта жиі оқитын. Олардың қабір басында оқылуы мейірім мен қорғауды сұрағандай.
Ислам ғұламалары не дейді?
Ең ірі теологтардың бірі Имам Ән-Науауи өзінің "Әл-Мәжму'" кітабында былай деп жазады:
"Қабір басында Құран оқу жаиз және мұстахаб, әсіресе Ясин сүресі, Фатиха және басқа да мейірім аяттары."
("Әл-Мәжмуғ," 5-т., 284-б.)
Имам Ахмад ибн Ханбал да қабір басында Құран оқуды, әсіресе Ясин сүресін мақұлдап, хадиске сүйенген:
"Ясинді марқұмдарыңа оқыңдар"
(Хадис Ахмадтан)
Осының бәрін іс жүзінде қалай қолдануға болады?
1. Кірер алдында - қабір дегілерге сәлем беріп:
"Ассалаумағалейкум, мүміндер мен мұсылмандардан осы жерлердің тұрғындары. Біз де соңыңыздан ерейік, инша Алла."
2. Ретпен оқыңыз:
Әл-Фатиха сүресі
Әл-Курси сүресі
Әл-Ихлас, Әл-Фаляк, Ән-Нас (үш реттен)
Хашр сүресінің 22-24-аяттары
3. Шын жүректен дұға жасаңыз, мысалы:
"Уа, Алла, оны кешіре гөр, қабірін кең әрі жарық ет. Оны мейіріммен қарсы ал және оған жәннатқа баратын жолды жеңілдет."
Бірнеше маңызды ескертпелер:
• Қабірді зиярат ету кішіпейілдікпен, тыныштықпен және құрметпен қатар жүруі керек.
• Қабір үстінде жүруге, қатты сөйлеуге, күлуге болмайды.
• Оқылатын немесе айтылатын барлық нәрсе Аллаһ разылығы үшін таза ниеттен шығуы керек.
• Көбінесе адамдар суды, құрманы немесе садақаны өздерімен бірге алып жүреді, бұл да жоғалтудың марапатына арнауға болатын жақсылықтардың бір түрі.
Қабірге зиярат ету - бұл жай ғана рәсім емес. Бұл - тоқтап, ойлануға және дұға етуге мүмкіндік. Осы минуттарда жүрек мәңгілікке жақындай түседі, жан жұмсарып, тазарады.
Жоғалтқандардың жанына барғанда, бұл жай ғана естелік емес. Бұл - махаббат қарызын өтеу, жанның жағдайын жеңілдететін дұға жасау мүмкіндігі. Құран аяттарын оқи отырып, біз баға жетпес нәрсені сыйлаймыз: жарық, мейірім және үміт.
